K.J.Szmidt "Trening Kreatywności. Podręcznik dla Pedagogów, psychologów i trenerów grupowych"

Tytuł: Trening Kreatywności. Podręcznik dla Pedagogów, psychologów i trenerów grupowych

Autor: K.J.Szmidt

Wydawnictwo: HELION

Co by było, gdyby okazało się, iż palenie papierosów podwyższa zdolności pamięciowe? Co by było, gdyby wykryto środek farmakologiczny zapobiegający zdradzie? Co by było, gdyby stolicę przeniesiono do Krakowa? To zaledwie kilka pytań pobudzających zarówno płynność, giętkość, jak i oryginalność myślenia, które w treningu twórczości znane są jako zawieszanie praw fizyki.  Tylko kilka, bowiem całą resztę pytań i specjalnych ćwiczeń pobudzających kreatywność, możemy znaleźć w książce „Trening Kreatywności. Podręcznik dla Pedagogów, psychologów i trenerów grupowych”.  Opublikowana przez wydawnictwo HELION książka Krzysztofa J.Szmidta, jest drugim, poszerzonym wydaniem, cieszącej się niesłabnącą popularnością zbioru.

Autor, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Zakładu Pedagogiki Twórczości, we wstępie przybliża pojęcie kreatywności i akcentuje konieczność pobudzania postaw twórczych. Nie mamy jednak do czynienia z podręcznikiem akademickim, a praktyczną książką, którą można wykorzystać do konstruowania treningu kreatywności. To pozycja obowiązkowa nie tylko dla pedagogów twórczości, ale i dla trenerów i szkoleniowców, nauczycieli wszelkich specjalności, a także studentów pedagogiki. Wiele z tych ćwiczeń jest dobrze znanych, z kilku z nich sama korzystałam na prowadzonych  przez siebie zajęciach. Za każdym jednak razem, przygotowując się do lekcji, spędzałam kilkadziesiąt minut poszukując takich propozycji, które rozbudziłyby zdolność twórczego rozwiązywania problemów czy myślenia kombinacyjnego. Dzięki pracy Szmidta wszystkie te ćwiczenia zostały zebrane, a na dodatek autor zdołał je wypróbować, dzięki czemu wzbogaca opis poszczególnych ćwiczeń o własne wnioski czy odpowiedzi swoich studentów – te stereotypowe i te najbardziej pomysłowe, świadczące o kreatywności.

Książka składa się z czterech części, odpowiadających przyjętej teorii treningu kreatywności. Pierwsza z nich stanowi krótki wprowadzenie w świat kreatywnych umysłów i pojęcia kreatywności. Autor omawia również podstawowe założenia teoretyczno-metodyczne proponowanego systemu ćwiczeń, opartego na koncepcji twórczości, rozwijanej przez angielską uczoną, Margaret Boden.

Część druga zbioru, stanowi opis ćwiczeń treningu kreatywności, rozpoczynającego się od „Rozgrzewki”. Ćwiczenia te mają ułatwić uczestnikom koncentrację na przyszłych zadaniach twórczych, wprowadzić klimat grupowy, a także stymulować operacje myślenia rozbieżnego. Krótkie, proste ćwiczenia rozgrzewkowe zachęcają do myślenia i bawienia się myślą, niemal niepostrzeżenie wprowadzając uczestników zajęć w proces generowania twórczych pomysłów. Kolejnym krokiem są ćwiczenia pobudzające myślenie pytajne, których celem jest stymulowanie zdolności dostrzegania problemów, formułowania pytań i redefiniowania problemów, a także ćwiczenia myślenia kombinacyjnego i transformacyjnego.

W trzeciej części „Kreatywność zaawansowana – metody twórczego rozwiązywania problemów”, autor zawarł opis ćwiczeń związanych z zaawansowanym poziomem kreatywności. Szmidt przybliża tu metody heurystyczne, m.in. burzę mózgów i jej odmiany, metodę SCAMPER, czy metodę lateralną de Bono.

Część czwarta, kończąca książkę, jest opisem podstawowych zasad, które ułatwiają prowadzenie treningów. Autor nie tylko omawia cechy dobrej grupy treningowej czy układy ćwiczeń, ale – korzystając z własnego doświadczenia – dzieli się z czytelnikami normami postępowania dydaktycznego.

Książka „Trening Kreatywności. Podręcznik dla Pedagogów, psychologów i trenerów grupowych” jest nie tylko gotowym do użycia narzędziem, ale zbiorem cennych rad, informacji oraz wskazówek. Dzięki temu prowadzący dane ćwiczenie dokładnie wie, jakich rezultatów po wykonaniu konkretnego ćwiczenia należy się spodziewać, a także dostaje gotowe wzory szablonów, schematów czy arkuszy, które wystarczy powielić, powiększyć i na ich podstawie pracować z grupą.

Kolejność ćwiczeń prezentowanych przez autora wynika ze stopnia ich trudności i złożoności. Klarowny sposób ich prezentacji sprawia, że są zrozumiałe zarówno dla osoby prowadzącej trening, jak i dla uczestników, a dodatkowo w opisach ćwiczeń znajduje się część zwana „archiwum”, w której Szmidt umieszcza informacje o swoich doświadczeniach z danym ćwiczeniem, spostrzeżeniach i rozwiązaniach podawanych przez uczestników prowadzonych przez niego treningów.

Praca Krzysztofa J.Szmidta staje się tym samym pozycją, której nie może zabraknąć w biblioteczce osób prowadzących zajęcia, niezależnie od wieku uczestników grupy czy ich profilu zawodowego. Ponadto, oddając w nasze ręce owoc wieloletniej pracy dydaktycznej, autor przekonuje, że z nauczania można czerpać niekończącą się satysfakcję i inspirację, a także, że … „twórczość cieszy!”

Recenzja została także umieszczona na stronach portalu Granice.pl

Katarzyna Sabela, Mirosława Cuper "Trenuj umysł. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci"

W ciągu ostatnich stuleci długość życia wydłużyła się co najmniej dwukrotnie. Równolegle ze starzeniem się populacji coraz więcej osób boryka się z problemem chorób mających związek z wiekiem, do których należą zaburzenia pamięci oraz otępienie starcze.
Na szczęście nie oznacza to, że po przekroczeniu magicznej granicy „przydatności do spożycia” jesteśmy skazani na zapominanie, bowiem utrata pamięci wcale nie jest nieodłącznym elementem procesu starzenia. Tak naprawdę nasze możliwości zapamiętywania zaledwie nieznacznie się obniżają wraz z wiekiem, pod warunkiem oczywiście, że tak, jak o ciało, tak zadbamy o nasz mózg. Odpowiednie treningi mogą usprawnić naszą pamięć i zdolności intelektualne dlatego warto poświęcić choć piętnaście minut dziennie na naukę języka obcego, wierszy, rozwiązywanie krzyżówek czy też zagadek logicznych.
Można także pracować z książką opublikowaną przez Wydawnictwo IMPULS „Trenuj umysł. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci”. Autorzy: Katarzyna Sabela i Mirosława Cuper, udostępniają nam zestaw zadań dotyczących „rehabilitacji” pamięci zarówno dla osób, które chcą pobudzić powstawanie nowych połączeń w mózgu i usprawnić pamięć, logiczne myślenie i kojarzenie, a także dla specjalistów zajmujących się pracą z osobami z zaburzeniami pamięci.
Książka zawiera zestaw ćwiczeń  - kart prac – wraz z rozwiązaniami, a różny stopień ich trudności pozwoli dopasowywać je do indywidualnych potrzeb osoby pracującej nad poprawą bądź zachowaniem funkcji poznawczych. Autorki proponują anagramy, wykreślanki, krzyżówki i zadania opierające się na skojarzeniach oraz podstawowej wiedzy matematycznej i humanistycznej, zaś różnorodność ćwiczeń pozwala na ich zastosowanie zarówno podczas samodzielnej pracy w domu, jak i zajęć indywidualnych czy grupowych. Można też łączyć ze sobą zadania w różnych konfiguracjach tak, by jak najlepiej spełniły one swoje zadania.
Zbiór rozpoczynają ćwiczenia z rysunkiem (m.in. zaznaczanie tych obrazków, które nie pasują do pozostałych czy identyfikowanie figur o określonych kształtach), następnie zamieszczone zostały ćwiczenia z kalendarzem (m.in. dopasowanie nazwy miesiąca do cyfry, która go symbolizuje). Mamy też ćwiczenia na zapamiętywanie (listy wyrazów czy par wyrazów), ćwiczenia językowe (np. wstawianie odpowiednich rzeczowników do zdań czy tworzenie stopnia wyższego i najwyższego) oraz wciągające anagramy, ćwiczenia geograficzne (wymienianie polskich rzek i miast rozpoczynających się od określonej litery czy obliczanie różnic czasowych). To nie wszystkie ćwiczenia, jednak ich mnogość oraz różnorodność dostarcza prawdziwego bodźca dla naszego mózgu.
„Trenuj umysł. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci” Katarzyny Sabela i Mirosławy Cuper to narzędzie do walki ze słabnącą pamięcią, pomagające usprawnić orientacje myślenia i umiejętności wzrokowo-przestrzenne. Ćwiczenia powinny być wykonywane systematycznie, zaś czas na nie przeznaczony i dobór ćwiczeń, powinien być dostosowany do możliwości psychofizycznych osoby trenującej. Im trudniejsze ćwiczenie, tym efektywniejszy jest nasz trening mózgu, warto jednak dla rozgrzewki zacząć od tych najprostszych, jak identyfikacja przedmiotów, dopasowanie ich nazw czy też wskazanie rysunku, który nie psuje do pozostałych. Pamiętajmy, że zapamiętywanie to wyuczona umiejętność, która może być rozwijana i … trenujmy od dziś!

Katarzyna Sabela, Mirosława Cuper "Trenuj umysł. Zeszyt ćwiczeń do pracy z osobami z zaburzeniami pamięci", IMPULS, 2012 r.

Recenzja została umieszczona również na stronach wortalu literackiego Granice.pl